نکات کلی ایمنی کار در آزمایشگاه های علوم زیستی

اجراي نكات زير براي تمام افراد شامل دانشجويان، تكنسين ها، كارشناسان و مربيان و كليه پژوهشگران اجباری و در صورت مشاهده تمرد از نكات ايمني زير از فعاليت آن فرد در آزمايشگاه جلوگيری مي شود.

  • درهنگام حضور در آزمايشگاه حتما” از روپوش آزمايشگاه استفاده کنيد و دکمه‌هاي آن كاملا بسته شود. استفاده از ماسك و دستكش لاتكس الزامي است.
  • از خوردن ، نوشيدن ، سيگار کشيدن و…در محيط آزمايشگاه جدا” پرهيز نماييد.
  • حتي الامكان، از کفش هاي جلوبسته در آزمايشگاه استفاده شود.
  • از همراه داشتن کيف و وسايل شخصي در محيط آزمايشگاه جدا” پرهيز نماييد.
  • کليه افراد در آزمايشگاه موظف به رعايت اصول ايمني مي باشند.
  • قبل از استفاده از دستگاه اطمينان حاصل نماييد که دستگاه در شرايط مناسب و تميز نگهداري شده در غير اينصورت آن را به مسئول آزمايشگاه گزارش دهيد.
  • پس از استفاده از دستگاه و محيط آزمايشگاه آنها را تميز وآماده استفاده براي نفر بعد نماييد.
  • جهت استفاده از هر دستگاه و به منظور جلوگيري از هرگونه اختلال در دستگاه ها لازم‌ است در شروع استفاده ضمن مراجعه به
  • كارشناس آزمايشگاه و دريافت فرم مربوطه بامسئول دستگاه هماهنگي کامل بعمل آيد.
  • مطالعه MSDS تمامي مواد مطالعه و مورد توجه واقع شود.
  • هنگام استفاده از ترازو و بعد از هرتوزين صفحه ترازو و قاشقک مخصوص توزين را به دقت تميز نماييد.
  • پيش از توزين يا برداشتن هر ماده برچسب ايمني آن را مطالعه کنيد.
  • پس از توزين لازم‌است مواد شيميايي به انبار يا محل اصلي خود برگردانده شود.
  • در برداشت از Stock اصلي دقت فرمائيد تا آنها آلوده نشوند و در صورت آلودگي حتما” به مسئول مربوطه اطلاع داده شود.
  • در استفاده از مواد شيميايي خطرناک و نيز مواد آلوده کمال دقت را به عمل آوريد و همواره اصول ايمني را رعايت نماييد.
  • هرگز مواد شيميايي محلول را بوسيله پيپت با دهان نکشيد.
  • سوزن و اجسام برنده را در ظروف مخصوص (safety box) ريخته و در صورت آلودگي سوزن و سرنگ ها بايد آلودگي زدايي (ترجيحا” با اتوکلاو) گردد.
  • تمام مواد و وسايل مورد استفاده در صورت احتمال آلودگي بايستي اتوکلاو گردند و مسئوليت انتقال آنها پس از شستشو به اتاق اتوکلاو به عهدة استفاده کننده مي باشد.
  • از ريختن محلول هاي آلوده به DNA به فاضلاب جداً خوداري نماييد و چنانچه به اشتباه محلولهاي آلوده به DNA در سينک هاي ظرفشويي ريخته شد (که در صورت دقت لازم احتمال آن بسياراندک است)، ضروري است با بازکردن آب از سينک به طور کامل شستشو شود.
  • در صورت استفاه ازنمونه هاي خون، بهتر است افراد واکسينه گردند.
  • ظروف آلوده به خون نبايد دوباره استفاده شوند مگر کاملا” ضد عفوني گردند.
  • در صورت آلوده شدن ميزهاي آزمايشگاه توسط خون، ميز يا محل آلوده با ماده ضد عفوني کننده مانند آب ژاول ۱۰% ، سود 0/5 مولارو يا SDS 0/5% ضد عفوني شده سپس با آب شستشوگردد.
  • نمونه هاي آلوده اتوکلاو گردند.
  • هنگام استفاده از ميکروپيپت براي برداشتن مواد محلول، کاملا” دقت کنيد تا فقط نوک پيپت با آنها تماس يابد. مايع نبايد وارد ميکروپيپت شود.
  • از کشيدن مواد خورنده مانند اسيد و باز قوي با ميکروپيپت خودداري نماييد.
  • انبار کردن و نگهداري وسايل غير ضروري در زير هودها ممنوع مي باشد.
  • درصورت استفاده از هود، براي جلوگيري از ايجاد اختلال در جريانات هوايي از جمع نمودن وسايل در زير هود به ويژه محل هاي ورودي و خروجي هوا جدا” خودداري نماييد.
  • مواد شيميايي فرار و موادي که بخارات سمي دارند حتما” در زير هود شيميايي(نه هود لامينار) باز گردند.
  • ژل هاي آگارز محتوي اتيديوم برمايد را جهت رويت نوار بوسيله لامپ UV؛ حتما” داخل ظرف انتقال دهيد و از تماس دست بدون دستکش به آنها جدا” خود داري فرمائيد.
  • هنگام کار با دستگاه UV از عينک محافظ و دستکش استفاده نماييد.
  • دقت کامل به عمل آوريد تا با دستکش آلوده به اتيديوم برمايد به دستگيره درها، کليد هاي برق، کليد دستگاهها، تلفن، خود کار يا ماژيک دست نزنيد.
  • ظروف مورد استفاده خود را پس از اتمام کار شستشو و در فور خشک کنيد. و چنانچه نياز به آلودگي زدايي دارد، حتما” پيش از شستشو اين کار را انجام دهيد.
  • پس از اتمام کار محل کار خود را تميز و ضد عفوني نماييد.
  • هنگام ترک آزمايشگاه از خاموش بودن دستگاه ، بستن شير گاز و آب… اطمينان کامل حاصل نماييد.
  • پاکسازي منظم، بنيادي و دوره اي (ماهي يکبار) در محيط آزمايشگاه بايد انجام گيرد و مشارکت همه افرادي که در آزمايشگاه مشغول به کار هستند، الزامي است.
  • در صورت مشاهدة خرابي و اختلال در دستگاهها ضروري است هر چه سريعتر به مسئول وقت دستگاهها اطلاع داده شود.
  • دقت کامل به عمل آوريد تا از گذاشتن لوله ها و ظروف حاوي مواد بدون برچسب در يخچال ها و فريزرها و قفسه ها، جدا” خودداري شود.
  • از گذاشتن لوله ها و ظروف حاوي مواد غير از قسمتهاي مشخص شده در يخچالها و فريزرها نيز جدا” پرهيز شود.
  • تمام آنزيمها و موادي که ضرورت دارد درc°۲۰- نگهداري شوند نبايد براي مدت طولاني برروي ميز کار گذاشته شود و ضروري است به سرعت به فريزر برگشت داده شود و در زمان استفاده نيز در روي يخ قرار داده شوند .
  • از نگهداري مقادير زياد لوله، سرسمپلر و مانند آن در کمدها جدا” خودداري شود.
  • تمامي افرادي که در آزمايشگاه مشغول به کار مي شوند (همکار طرح- دانشجو) بايد از مقررات سطح ايمني آگاهي داشته و آنها را رعايت نمايند.
  • بسته به نوع کار پژوهش، چنانچه علاوه بر مقررات ايمني زيستي، آموزش هاي ديگري نياز است مجري طرح پژوهشي موظف به آموزش نکات اختصاصي کار به فرد مورد نظر مي باشد.
  • در صورت وقوع آتش سوزي، برق گرفتگي و هر گونه اتفاق ناگوار ديگر مراتب را سريعا به انتضامات دانشگاه اطلاع دهيد.